Optymalizacja podatkowa, optymalizacja składki ZUS a obejście prawa

Zapłata każdego rodzaju należności publiczno-prawnych, jak również podatków, składki ZUS od Przedsiębiorców, należy bez wątpienia do najmniej lubianych przez każdego podatnika czynności. Tym samym zrozumiałym, jak również i naturalnym zachowaniem każdego podatnika, jest dążenie do maksymalnego zredukowania zobowiązania podatkowego poprzez wykorzystanie wszelkiego rodzaju dostępnych na rynku możliwości.

Zmniejszenie wysokości należnego państwu podatku dochodowego, VAT czy składek ZUS z tyt. prowadzonej działalności gospodarczej można osiągnąć za pomocą:

- działań zgodnych z prawem

- otwarcie z nim sprzecznych

- jak również zgodnych z literą prawa, lecz nie z jego celem

Obejście prawa

Najbardziej kontrowersyjnym, jak również najtrudniejszym do określenia w praktyce sposobem obniżenia tj. optymalizacji ciężarów publiczno-prawnych a w tym składki ZUS jest tzw. obejście prawa. Koncepcja ta jest znana już od czasów prawa rzymskiego, które to sformułowało definicję obejścia prawa jako: „contra legem facit, qui id facit quod lex prohibet, in fraudem vero, qui salvis verbis legis sententiam eius circumvenit” („przeciwko ustawie działa ten, kto działa w sposób sprzeczny z jej brzmieniem, a oszukańczo w stosunku do ustawy ten, kto działając zgodnie z jej brzmieniem, obchodzi jej intencję”). Tym samym pod pojęciem obejścia prawa należy rozumieć czynność nie objętą zakazem prawnym, ale przedsięwziętą w celu osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Należy tutaj dodać, że obejście prawa stanowią także czynności prawne, które zmierzają do skutku dozwolonego przez prawo, ale w sposób przez prawo nieprzewidziany w sytuacji, gdy istnieją ograniczenia stawiane przez ustawodawcę dla osiągnięcia określonego skutku.

Dokonując analizy pojęcia „obejścia prawa podatkowego” należy podkreślić, iż nie istnieje w polskim porządku prawnym żadna norma prawna, która zabraniałaby podatnikowi podejmowania czynności zmierzających do obniżenia lub wręcz uniknięcia opodatkowania, o ile działania podatnika pozostają w granicach prawa. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na orzecznictwo polskich sądów administracyjnych w tym zakresie. W wyroku z dnia 31 maja 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt III SA/Wa 983/2006) stwierdził, iż „nie istnieje generalna zasada nakładająca na podatnika obowiązek działania dla powstania zobowiązania podatkowego w wysokości największej z możliwych”. Co więcej, zgodnie z orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 marca 2004 r. (sygn. akt III SA 2984/2002), „jeżeli obowiązujący porządek prawny stwarza podatnikowi możliwość wyboru kilku legalnych konstrukcji do osiągnięcia zamierzonego celu gospodarczego, z których każda będzie miała inny wymiar podatkowy, to wybór najkorzystniejszego podatkowo rozwiązania nie może być traktowany jako obejście prawa” (podobnie orzekł Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 czerwca 2003 r. (sygn. akt I SA/Wr 1183/2000).